Chronologia życia

5 XII 1867 - Urodził się w Zułowie, 60 km na północ od Wilna, w majątku rodziców - ojca Józefa i matki Marii z Billewiczów.
IX 1885 - rozpoczyna naukę na wydziale medycznym uniwersytetu w Charkowie. Po roku opuszcza Charków.
1886 - Nie zostaje przyjęty na studia w uniwersytecie w Dorpacie.
20 IV 1887 - Aresztowany w Wilnie za to, że jego brat Bronisław, z którym mieszkał razem u ciotki, dostarczył zamachowcom na życie cara materiałów chemicznych do produkcji bomby. Bracia Piłsudscy nie wiedzieli o przygotowywanym zamachu. Zostaje skazany, w drodze administracyjnej, na pięć lat zesłania do wschodniej Syberii, a brat Bronisław na piętnaście lat katorgi na Syberii.

1887 – 1892 - Przebywa na zesłaniu w Kireńsku nad Leną.
1 VII 1892 - Powraca do Wilna.
1893 - Wstępuje do Polskiej Partii Socjalistycznej w Wilnie. W Warszawie poznaje Stanisława Wojciechowskiego (późniejszego prezydenta RP), z którym kierować będzie organizacją krajową PPS.
X 1893 - Stanisław Wojciechowski powołuje Centralny Komitet Robotniczy PPS. J. Piłsudski wchodzi doń jako przedstawiciel sekcji litewskiej.
15 VII 1899 - Zawiera ślub z Marią Kazimierą Juszkiewiczową w kościele ewangelicko-augsburskim we wsi Paproć Duża w Łomżyńskiem. Aby zawrzeć ślub z rozwódką, zmienia wyznanie z rzymskokatolickiego na ewangelicko-augsburskie.
22 II 1900 - Zostaje aresztowany za działalność w PPS. Osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej.
15 XII 1900 - Wywieziony do Cytadeli w Petersburgu, a w styczniu 1901 przeniesiony do szpitala.
14 V 1901 - Ucieka ze szpitala. W czerwcu przedostaje się do Galicji, wraca do pracy konspiracyjnej w kierownictwie PPS.
IV 1904 - Jako kierownik wydziału wojskowego CKR PPS zajmuje się zagadnieniem stosunku do wojny rosyjsko-japońskiej i postanawia wyjechać do Tokio z myślą o współpracy wojskowo-wywiadowczej z Japończykami.
10 VII 1904 - Przybywa do Tokio. Rozmawia ze sztabowcami japońskimi. PPS otrzymuje broń, amunicję i pieniądze na akcje antyrosyjskie.
15-18 VI 1905 - Posiedzenie Rady Partyjnej PPS w Józefowie pod Warszawą. Piłsudski i inni członkowie CKR podają się do dymisji.
15 X 1905 - Posiedzenie Rady Partyjnej PPS w Mińsku Litewskim. J. Piłsudskiemu powierza się kierownictwo Wydziału Bojowego, autonomicznego w ramach organizacji partyjnej. Wydziałem Bojowym kierował do października 1909 r.
V 1906 - Poznaje Aleksandrę Szczerbińską, późniejszą żonę.
19-22 XI 1906 - IX Zjazd PPS w Wiedniu. Większością głosów Zjazd usuwa z PPS członków zawieszonego Wydziału. PPS rozpada się na dwie partie: PPS-Lewica i PPS Frakcja Rewolucyjna, do której weszła ogromna większość członków Organizacji Bojowej w tym: Piłsudski, który skupił się na pracy w Organizacji Bojowej.
VI 1908 - Utworzenie tajnego Związku Walki Czynnej we Lwowie przez Kazimierza Sosnkowskiego z inspiracji J. Piłsudskiego.
26 IX 1908 - Akcja zbrojna na pociąg w Bezdanach (25 km na południe od Wilna), kierowana osobiście przez Piłsudskiego. Zdobyto z wagonu pocztowego 200 tys. rubli.
1909 - Zabiega o rozwód. Zamierza poślubić Aleksandrę Szczerbińską. Żona Maria nie zgadza się na rozwód i w tym postanowieniu trwa do swej śmierci w 1921 r.
1910 - Powstanie Związku Strzeleckiego we Lwowie i Towarzystwa „Strzelec" w Krakowie jako lojalnych, paramilitarnych organizacji kierowanych przez tajny Związek Walki Czynnej. Piłsudski zostaje komendantem organizacji strzeleckich.
1912 - Reorganizacja Rady Oficerskiej ZWC. Piłsudski zostaje komendantem głównym ZWC, a szefostwo sztabu obejmuje Kazimierz Sosnkowski.
1 XII 1912 - Komisja Tymczasowa Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (utworzona 10 XI 1912) mianuje Piłsudskiego komendantem głównym Polskich Sił Zbrojnych.
III 1914 - Wybór nowego CKR PPS w składzie: Józef Piłsudski, Walery Sławek i Leon Wasilewski. Ostatni skład CKR z udziałem Piłsudskiego.
6 VIII 1914 - Wymarsz I Kompanii Kadrowej (144 żołnierzy) z Krakowa do Miechowa. Początek działali wojennych oddziałów dowodzonych przez Piłsudskiego. Dowódcą kompanii był Tadeusz Kasprzycki.
X/XI 1914 - Powstanie Polskiej Organizacji Wojskowej.
15 XI 1914 - Arcyksiążę Fryderyk mianuje go brygadierem.
27 II 1916 - Powraca na łono Kościoła rzymskokatolickiego; wyrzeka się wyznania ewangelicko-augsburskiego.
19 IX 1916 - Reorganizacja Legionów, przekształcenie ich na Polski Korpus Posiłkowy przy armii austriackiej. W odpowiedzi na złożone podanie o dymisję austriackie dowództwo naczelne zwalnia go ze służby wojskowej.
11 I 1917 - Otrzymuje nominację na członka Tymczasowej Rady Stanu, powołanej do życia przez władze niemieckie i austriackie. Zostaje przewodniczącym Komisji Wojskowej i członkiem Wydziału Wykonawczego TRS.
22 VII 1917 - Zostaje aresztowany przez Niemców. Przewieziony do twierdzy w Magdeburgu.
7 II 1918 - Urodziła się pierwsza córka - Wanda.
10 XI 1918 - Powraca do Warszawy.
14 XI 1918 - Przyjmuje pełnię władzy państwowej z rąk Rady Regencyjnej.
16 XI 1918 - Notyfikuje obcym rządom powstanie państwa polskiego.
17 XI 1918 - Powierza Jędrzejowi Moraczewskiemu misję utworzenia rządu.
22 XI 1918 - Wydaje dekret o najwyższej władzy Republiki Polskiej. Obejmuje urząd tymczasowego Naczelnika Państwa przy zachowaniu naczelnego dowództwa Wojska Polskiego; rezygnuje z funkcji ministra spraw wojskowych.
16 I 1919 - Mianuje Ignacego Paderewskiego prezydentem Rady Ministrów.
20 II 1919 - składa Sejmowi Ustawodawczemu urząd tymczasowego Naczelnika Państwa. Przyjmuje z rąk Sejmu Ustawodawczego urząd Naczelnika Państwa.
19 IV 1919 - Zajęcie Wilna przez oddziały dowodzone bezpośrednio przez Piłsudskiego.
28 II 1920 - Urodziła się druga córka - Jadwiga.
19 III 1920 - Ogólna Komisja Weryfikacyjna postanawia prosić Naczelnego Wodza, aby przyjął stopień pierwszego marszałka Polski. Piłsudski wyraża zgodę.
25 IV 1920 - Kieruje ofensywą celem zajęcia Kijowa. Początek wyprawy kijowskiej.
7 V-ll VI 1920 - Zajęcie Kijowa i jego opuszczenie przez Wojsko Polskie.
l VII 1920 - Obejmuje przewodnictwo w Radzie Obrony Państwa.
12 VIII 1920 - Składa na ręce premiera Wincentego Witosa pismo zawierające podanie o dymisję ze stanowiska Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza.
16 VIII 1920 - Obejmuje kierownictwo kontrofensywą na froncie środkowym, znad Wieprza.
14 XI 1920 - Przyjmuje buławę marszałkowską.
3-6 II 1921 - Składa wizytę oficjalną we Francji, podczas której zostaje udekorowany wielką wstęgą Legii Honorowej.
25 X 1921 - Zawiera ślub z Aleksandrą Szczerbińską.
14-15 IX 1922 - Z wizytą oficjalną w Rumunii.
4 XII 1922 - Odmawia kandydowania na urząd prezydenta.
14 XII 1922 - Przekazuje władzę Naczelnika Państwa prezydentowi Gabrielowi Narutowiczowi. Nadal przewodniczy Ścisłej Radzie Wojennej, z uposażeniem marszałka.
16 XII 1922 - Otrzymuje nominację na szefa Sztabu Generalnego.
30 V 1923 - Rezygnuje z funkcji szefa Sztabu Generalnego WP; zatrzymuje funkcję przewodniczącego Ścisłej Rady Wojennej.
13 VI 1923 - Przyjmuje w darze nowo wybudowaną willę „Milusin" w Sulejówku; grupie ofiarowujących oficerów przewodził gen. Tadeusz Rozwadowski.
28 VI 1923 - Zrzeka się funkcji przewodniczącego Ścisłej Rady Wojennej.
2 VII 1923 - ". Rezygnuje z funkcji drugiego wiceprzewodniczącego Pełnej Rady Wojennej. Odtąd nie piastuje żadnego urzędu państwowego. Uposażenie dożywotnie z tytułu naczelnikostwa przeznacza na cele społeczne.
19 IX 1923 - Zrzeka się pensji marszałkowskiej. Utrzymuje się z honorariów za prace pisarskie. Pisuje wspomnienia.
IX 1925 - Proponuje Kazimierzowi Bartlowi premierostwo w rządzie, który w niedalekiej przyszłości stworzy. Przygotowuje się do objęcia władzy.
15 XI 1925 - Odbiera w Sulejówku manifestacyjny hołd złożony przez około tysiąc oficerów.
8 V 1926 - Z rozkazu ministra spraw wojskowych Lucjana Żeligowskiego obejmuje dowództwo nad oddziałami zgrupowanymi w rejonie Rembertowa.
12-14 V 1926 – Przewrót majowy. Przejmuje władzę w Polsce.
15 V 1926 - Wyznacza Kazimierza Bartla na premiera rządu; w rządzie tym obejmuje tekę ministra spraw wojskowych; będzie ją piastował do swojej śmierci.
31 V 1926 - Wybrany prezydentem Rzeczypospolitej, wyboru nie przyjmuje.
1 VI 1926 - Z jego inicjatywy prezydentem zostaje prof. Ignacy Mościcki.
VI 1926 - Przenosi się do Belwederu, gdzie będzie mieszkał do końca życia i tam umrze.
28 VIII 1926 - Zostaje Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych i Wodzem Naczelnym w wypadku wojny. Funkcję tę dzierżył dożywotnio.
2 X 1926 - Obejmuje premierostwo nowo utworzonego rządu.
25 X 1926 - Spotkanie z arystokracją w Nieświeżu, w zamku Radziwiłłów.
14 II 1927 - W Pszczynie odsłonięte pierwszy pomnik Piłsudskiego.
10 XII 1927 - Uczestniczy w posiedzeniu Rady Ligi Narodów w Genewie w sprawie stosunków polsko-litewskich.
17 I 1928 - Udziela zgody na umieszczenie swego nazwiska na pierwszym miejscu listy wyborczej Bezpartyjnego Bloku Współpracy z Rządem.
27 III 1928 - Z inicjatywy Piłsudskiego Kazimierz Bartel kandyduje na marszałka Sejmu i nie zostaje wybrany. Wbrew Piłsudskiemu większość posłów wybiera Ignacego Daszyńskiego.
17/18 IV 1928 - Doznaje lekkiego ataku apoplektycznego. Wypadek ten zachowano w ścisłej tajemnicy.
27 VI 1928 - Rezygnuje z funkcji premiera.
19 VIII 1928 - Wyjazd na sześciotygodniowy pobyt wypoczynkowy do Rumunii.
8 XI 1928 - Rada Miejska Warszawy zmienia nazwę placu Saskiego na plac Józefa Piłsudskiego.
VII 1930 - Otrzymuje z dóbr państwowych dwór i folwark w Pikieliszkach, 16 km na północ od Wilna.
11-22 VIII 1930 - Nakazuje przygotowania do rozwiązania Sejmu, aresztowania posłów opozycyjnych i przeprowadzenia nowych wyborów.
25 VIII 1930 - Obejmuje premierostwo rządu.
1 IX 1930 - Nakazuje przeprowadzenie pacyfikacji wsi ukraińskich w Małopolsce Wschodniej. Akcja rozpoczęła się 16 IX 1930 r. Ustala, kogo z posłów aresztować i osadzić w Twierdzy Brzeskiej.
16 XI 1930 - Wybory powszechne. Listy BBWR z Piłsudskim na czele uzyskały 47 proc. głosów i 56 proc. mandatów poselskich.
4 XII 1930 - Zrzeka się funkcji premiera.
15 XII 1930 – 29 III 1931 - Pobyt wypoczynkowy na Maderze. Był pod opieką dwóch lekarzy - płk. Marcina Woyczyńskiego i dr Eugenii Łowickiej. Po powrocie ograniczył swoje zainteresowania do spraw wojskowych i zagranicznych.
27 VI 1931 - Uczestniczy w pogrzebie dr Eugenii Łowickiej, która - według ogłoszonych informacji - popełniła samobójstwo.
1 III – 22 IV 1932 - Pobyt wypoczynkowy w Egipcie, Turcji i Rumunii.
6 VIII 1934 - Rozpoczęcie prac przy budowie Kopca Marszałka Józefa Piłsudskiego na Sowińcu w Krakowie.
22 II 1935 - Uczestniczy w ostatniej swojej grze wojennej, której nie kończy.
III 1935 - Przeżywa silne objawy choroby rakowej, utrzymanej w całkowitej tajemnicy.
12 IV 1935 - Podpisuje ustawę konstytucyjną.
25 IV 1935 - Konsylium lekarzy orzeka, że Piłsudski choruje na raka żołądka z przerzutem na wątrobę. Później sekcja zwłok potwierdziła tę diagnozę.
29 IV 1935 - Spisuje ostatnią swą wolę. Życzy sobie, by pochowano go na Wawelu.
12 V 1935 - W niedzielę o 20.45 umiera w Belwederze.

Opracowano na podstawie:
Józef Piłsudski, O państwie i armii, PIW, 1985